Ðề tài: Đạo diễn Lê Hoàng và "vai diễn" Lê Thị Liên Hoan

Lê Hoàng - đạo diễn điện ảnh: Nhiều người đã biết. Lê Hoàng - tác giả kịch bản sân khấu: Nhiều người đã hay. Lê Hoàng - đạo diễn phim truyền hình: Nhiều người đang chứng kiến.Lê Hoàng - tiểu phẩm "đều như vắt chanh" đăng báo Thanh Niên vào mỗi chủ nhật hàng tuần, nhiều người đã và đang đọc. Nhưng có một Lê Hoàng "núp" dưới bút danh Lê Thị Liên Hoan vẫn đều đặn xuất hiện trên An ninh Thế giới (số cuối tháng và giữa tháng), báo dành cho "chị em" như Phụ nữ TP. HCM, Đẹp; rồi Thể thao & Văn hóa thì còn nhiều độc giả chưa biết. Và càng ít người biết hơn, khi vào những ngày đầu tháng 7 này, đạo diễn Lê Hoàng chính thức trở thành tác giả của hơn 1.000 trang sách (chính xác là: 1.108 trang sách). Tôi không có mặt ở TP HCM để vinh dự được Lê Hoàng ký tặng sách, nhưng ở Hà Nội, tôi may mắn là một trong những người sớm nhất được cầm trên tay cuốn sách thứ 3, cuốn sách mới nhất của đạo diễn Lê Hoàng, dày 484 trang: "Thư của Trứng gà gửi Chứng khoán" (NXB Trẻ và Phương Nam Books ấn hành). Đây cũng là cuốn sách chính thức đưa vị "đạo diễn của những tuyên bố" này vào "danh sách" những tác giả - đạo diễn đã có 1.000 trang sách (sau 2 cuốn sách "Phỏng vấn một… anh hề" - NXB Văn nghệ, 4/2007 và "Thư của bà vợ gửi cho bồ nhí" - NXB Trẻ, 1/2009). Tất nhiên Lê Hoàng không có ý thức về "kỷ lục" này. Bởi suốt hơn chục năm qua, Lê Hoàng viết báo đơn giản vì thấy có… quá nhiều bài báo dở, quá nhiều nhà báo vụng, quá nhiều tòa soạn kêu thiếu bài. Những bài viết đầu tiên trên Tuổi trẻ Cười như "Chuyện một chiếc cầu… thang đã gãy", "Vụ án CG", "Trận đấu cuối cùng", "Tìm trẻ lạc", "Điếu văn của anh Ổi đọc trong lễ tiễn anh Me về nơi an nghỉ cuối cùng", "Cá voi trong thành phố", "Những lý do kẹt xe của năm 2010",… đã được nhiều người chú ý. Sau đó, với cái bút danh độc đáo - Lê Thị Liên Hoan - được "mua" bản quyền từ chính tên của… vợ, Lê Hoàng tiếp tục "làm mưa làm gió" với các bài phỏng vấn từ trên trời xuống… dưới cả mặt đất. Anh có thể thực hiện những cuộc phỏng vấn với Ngọc Hoàng, với ông Trời, rồi phỏng vấn Chí Phèo, Thị Nở, phỏng vấn Vua hề Sạc-lô, phỏng vấn ông Nô-en, bà Nô-en. Thậm chí, một con giun, một cục gạch, một bức tường, một cô gái, một anh cảnh sát, một nhà giáo, một ông giám đốc nào đó cũng "bị" Lê Hoàng lấy làm cái cớ để truyền tải vấn đề giao thông hay giáo dục… Tất nhiên, ở đấy, người hỏi và người trả lời đều chỉ có một: Lê Hoàng (và có lẽ, đến bây giờ, Lê Hoàng cũng là cây bút giữ được kỷ lục về thể loại phỏng vấn "ảo" độc đáo ấy). Nói chung, dưới mắt Lê Hoàng, bất cứ cái gì cũng có thể thành đề tài. Vì thế, trong một lần ngồi uống cà phê với Lê Hoàng (mà thực ra là anh thích uống Pépsi hay Côca) ở gần Hãng phim Giải Phóng, anh tỏ ra gay gắt khi thấy có nhà báo kêu thiếu đề tài để viết. Tất nhiên, "cái viết" của mỗi người mỗi khác. Các nhà báo không thể so với "cái viết kiểu Lê Hoàng". Và Lê Hoàng cũng "chả dám" (dại gì) so với "cái viết" của các văn nhân, thi sĩ. Vì thế, đề tài của nhà báo khác với đề tài của Lê Hoàng. Nhà báo muốn có được đề tài hay, "độc" thường phải đi. Còn Lê Hoàng, chỉ cần tòa soạn nào đó đưa ra yêu cầu, nếu chưa phải chỗ thân quen, khi anh đã "ngã ngũ" được yêu cầu về… nhuận bút là có ngay dăm ba "đề tài" độc. Bởi đơn giản, mỗi ngày Lê Hoàng kẹp nách hàng chục tờ báo, từ chính thống tới tạp chí được nhiều người cho là "lá cải". Lê Hoàng vừa đọc, và trong đầu anh đã hiện ra những bài viết của riêng mình. Trước một vấn đề, Lê Hoàng thường hay chọn cách nói ngược. Người ta nói làm cái đó rất khó, anh bảo quá dễ. Người ta bảo phức tạp quá, anh có thể "hô biến" nó thành đơn giản. Trong cuộc sống, người ta quan niệm công chức văn minh thì phải đi giày đến công sở. Anh muốn chứng minh đi dép xăng đan bốn mùa vẫn thừa… lịch lãm. Người ta bảo thời hiện đại, thế kỷ XXI rồi, phải viết thẳng trên laptop rồi gửi "mêu", anh chứng minh ngay: viết bằng tay vẫn có thể viết nhanh, vẫn có thể viết nhiều, và vẫn khiến các tòa soạn phải… trả nhuận bút cao! Còn laptop mua quá dễ, và anh mua liền một cái máy tính đắt tiền, nhỏ xinh, nhưng chỉ để đấy, thi thoảng lôi ra ngắm, giống như ngắm một chàng trai, một cô gái đẹp trên phố. Trong số những người đã gặp, tôi nhận ra một điều, Lê Hoàng là người "điêu ngoa" nhất. Nhưng không "điêu" không phải Lê Hoàng. Nhưng vì sao Lê Hoàng có thể viết được nhiều như thế? Câu trả lời đơn giản: vì anh là người vô cùng thông minh và nổi tiếng bởi sở hữu một cái giọng chua ngoa, "điêu điêu", hóm hỉnh. Đặc biệt, khi không đi làm phim anh có thể ngồi viết suốt ngày. "Thư phòng" quen thuộc và gợi nhiều "cảm hứng" viết lách nhất của Lê Hoàng đó là… cái bàn ăn ở bếp. Đó là chỗ ngồi lý tưởng nhất, vì nó… mát. Ở đó, luôn có sẵn những xếp giấy trắng ngà, những cây bút như mọi cây bút khác. Anh ngồi xuống và có thể "ngoáy" một lúc dăm ba bài. Tôi nghĩ rằng Lê Hoàng là một người viết… tốn nhiều giấy nhất Việt Nam. Không hẳn bởi anh viết nhiều, mà bởi lẽ, chữ của Lê Hoàng vô cùng… khó đọc, vì thế mỗi chữ của anh rất to, rất kềnh càng và… rất thưa. Bản thảo viết xong bỏ đó cả một đống, khi tòa soạn nào alô một cái, thì dù kể cả đang lúc mải miết mấy tháng ở phim trường, Lê Hoàng vẫn luôn sẵn bài vở. Tôi không khẳng định tất cả những trang viết của Lê Hoàng trang nào cũng hay, cũng xuất sắc cả. Nhưng tôi dám chắc, viết được hơn 1.000 trang và định hình ra được một "màu sắc" tiểu phẩm riêng cho báo chí như Lê Hoàng đã viết không phải chuyện dễ, ngay cả với những nhà văn được cho là chuyên nghiệp. Và cũng chẳng có mấy ai viết báo có "thương hiệu" tới mức được các đơn vị xuất bản săn đón và sẵn sàng bỏ tiền in sách như trường hợp Lê Hoàng. Bởi cái thể loại mà Lê Hoàng chọn không chỉ đòi hỏi vốn sống, cũng không chỉ cần ở người viết một sự thông minh, một chút láu cá, một chút hóm hỉnh. Tiểu phẩm như Lê Hoàng viết, cần cả ở người viết sự dũng cảm để đưa ra những ý kiến mang tính phản biện. Lê Hoàng đã dám nói, bằng một cách thức và giọng điệu riêng, để lan truyền cho người đọc những góc nhìn khác, trực diện hơn. Ở đó, không ngoại trừ cả sự chủ quan từ góc nhìn của người viết. Nhưng dám bộc lộ chính kiến của mình, như khi Lê Hoàng viết về bóng đá, điện ảnh, phim truyền hình "thương hiệu" Việt,… quả thực không nhiều người cầm bút dám nói, hoặc dám chọn lựa một cách nói. Tôi không nghĩ Lê Hoàng viết báo để cầu sự vinh danh, cầu sự nổi tiếng. Bởi sự thông minh của Lê Hoàng, và bởi sự quá nổi tiếng của anh ở lĩnh vực điện ảnh. Tôi cũng không nghĩ anh tham tiền như từng có người nói với tôi, vì nếu tham tiền hẳn một người thông minh cỡ Lê Hoàng không chọn công việc viết lách vốn nhọc nhằn và căng thẳng. Tôi càng không tin Lê Hoàng muốn "dùng" báo chí để hạ bệ đồng nghiệp hay một ai đó. Và hẳn rồi, bằng thái độ công dân của mình, anh cũng không thông qua những bài viết của mình đề làm ép-phê cho ai, không tống tiền doanh nghiệp hay tạo xì-căng-đan… Tôi nghĩ đơn giản rằng, anh là một trí thức không chấp nhận lựa chọn sự im lặng để sống. Sống, với Lê Hoàng là sống nghiêm túc và làm việc nghiêm túc. Đã làm việc là phải góp ý và xây dựng. Anh lựa chọn cái viết, như một cách chống lại sự cô đơn, chống lại sự lười biếng, nhàn tản, vô cảm, đồng thời để xây dựng và tỏ bày chính kiến của mình. Tất nhiên, người nào dù uyên bác đến mấy thì nói nghìn lời cũng phải "vụng" dăm câu dăm ý. Nhưng thâm sâu qua mỗi tiểu phẩm của Lê Hoàng, dù anh có gửi gắm thông qua những hình thức thể hiện là phỏng vấn, nhật ký hay viết thư, viết thơ… thì cuối cùng, cái điều muốn tỏ bày cũng đã hiện hình lên trang giấy. Không ai có thể đọc được liền một lúc hơn 1.000 trang viết của Lê Hoàng. Vì nó, dù đã được bàn tay của những người làm sách sắp xếp khá khéo léo, nhưng vẫn còn rất "nặng". Đọc Lê Hoàng cần nhẩn nha, cần động não, cần một chút hài hước và đặc biệt, cần có một tấm lòng rộng mở để thu nhận những gì không có sẵn, để gạt đi những gì quá chanh chua, gạt đi những dấu vết cực đoan luôn hiện hữu ở mỗi cá nhân người cầm bút, và, gạt đi cả những bài viết li ti, nhẹ nhàng có thể được tác giả viết trong một ngày "khó ở" hay "xấu trời" nào đó. Cuối cùng, tôi nghĩ: 100 người đọc sách tiểu phẩm của đạo diễn Lê Hoàng thì có 33 người rất thích, 33 người thích vừa vừa, 33 người không thích, và 1 người vừa vỗ đùi vừa nghi ngờ: "Vẫn hay đấy nhỉ?". Và người đó, rất có thể chính là đạo diễn Lê Hoàng!

Nguyễn Thanh Bình - VNCA số 107

Nhật ký của một ông chồng có bồ - Lê Thị Liên Hoan

---

Ngày… tháng… năm

Mình tỉnh giấc lúc bảy giờ. Bên cạnh “mụ ” vẫn ngủ say. Nhẹ nhàng, len lén ra ngoài, mở di động lên coi. Em nhắn, nội dung loanh quanh vẫn thế “nhớ anh-yêu anh”. Rõ khổ, vốn từ nghèo nàn. Đã bảo không được nhắn lung tung, có ngày “mụ” vớ được thì nhừ xương. Trời ơi, tôi có tự do đâu hả trời? Thân tôi sao khổ thế này!

Vội vã đánh răng rửa mặt. Từ trong phòng “mụ” hỏi vọng ra: “Anh ăn sáng rồi hãy đi, có cơm nguội trong nồi đấy”!. Trời ơi, nhà này cái gì chả nguội. “Thôi, anh vội lắm, anh phỉa đến công ty”. Phi thật nhanh ra khỏi nhà. Thoát, thoát, thoát…. Đến cà phê ngồi với em yêu. Em đến chờ từ lúc nào, mặt tươi như hoa, tóc xòe như nụ. Trên bàn là vi tính với di động, nom đúng cách tân kỳ, chả bù cho “mụ” ở nhà, lúc nào cũng gần bồi với giẻ lau. “Ngồi đi anh”. Mình nháo nháo nhìn quanh chỗ này vắng, kín đáo, nhưng không nên ngồi lâu quá thế nào cũng có lúc gặp người quen. Mình chạm nhẹ vào tay em. Dụi dàng, thơ mộng, ngất ngây. Chết cha, ai như thằng Hùng? Đúng rồi, nó đi với ai không phải vợ. Chắc cũng ăn vụng như mình. Nháy mắt nhìn nhau. Anh em mà. Hiểu hết.

Ngày …tháng…năm

Trưa nay em hẹn ăn cơm. Trong khi ấy “mụ” lại sai đi mau cái bếp gas. Mình giải quyết bằng cách mua bếp trước, trốn khỏi cơ quan vào lúc mười giờ. Thế là hai bên trọn vẹn. Hai đứa ăn cơm Huế. Em đọc cho mình nghe một bài thơ, thoáng buồn. Nghĩ tới mười năm trước, “mụ” cũng đọc cho mình một bài thơ. Của đáng tội “mụ” không phải là thiếu dễ thương, chỉ có mười năm nồi xoong, con cái đã làm phai mờ nhiều quá. Chợt cảm thấy mình hơi tội lỗi. Trời ơi, sao tôi lại là người đàn ông hả trời? Đàn ông sẽ phạm tội tày đình nhưng biết thế mà không sửa chữa.

Em hỏi “Ngày mai mình có đi Tam Đảo không anh?”. Giật mình trả lời nhanh: “Để anh nghĩ đã”. Em chẳng hiểu gì cả, Tam Đảo tuy thơ mộng nhưng là chỗ trăm mắt nhìn vô, lên đấy gặp người quen thì tan xương với “mụ”

Chiều về mụ khen cái bếp gá sau khi hỏi giá. “Mụ” nhìn nó say đắm trong khi chẳng nhìn mình. Tủi thân. Buồn. Tức tối. Nhếch môi. Đã thế “ông”có bồ đừng trách, “ông” đâu phải là thứ vứt đi. Vừa nghĩ xong thì “mụ” quay ra bảo: “Tắm đi anh, em đã chuẩn bị nước và xà phòng rồi”. Ôi, tôi khổ quá, vợ tôi cũng dễ thương. Tội của tôi ngàn năm không hết. Đau. Nghẹn. Buồn.

Đang ăn cơm thì di động kêu. Em gọi! Điên hay sao mà gọi giờ này. Nói bao nhiêu lần không chừa được. Mình giữ mặt thản nhiên, áp máy vào tai: “Alo-Tôi nghe- Dạ- Dạ. Được. Được. Tôi hiểu rồi. Tôi sẽ chấp hành triệt để. Công việc cứ thế, đừng lo!”. Đóng máy. Gắt: “Sao sếp kỳ quá! Không lúc nào cho an được yên!”. Vợ an ủi: “Thôi, đi làm là phải vậy”. Thở ra. Thoát. Suy cho cùng, em cũng là sếp còn gì.

Ngày…tháng…năm

Chở em đi phố mua đồ. Em cứ hớn hở tươi cười, còn mình phải đội cía nón bảo hiểm cực to, hạ kính xuống cho che hết mặt. Mình liệt nhiệt hoan nghênh phong trào đội mũ bảo hiểm, không sợ đứa nào nhận ra. Hôm qua mình cũng cười thầm khi thấy Hùng cũng sắm một chiếc mũ to như như thế. Lòng vả cũng như lòng sung.

Mua cho em một chiếc áo da. Hơi đắt, nhưng mình ra dáng thản nhiên. Em mặc vào, nổi rõ eo thon. Mình nhói lên. Ừ, cái áo cuối cùng mua cho “mụ” là năm nào nhỉ? Tôi xấu quá. Tôi ơi. “Gió đưa cành bưởi sau hè, anh mê vợ bé bỏ bầy con thơ”. Câu ca dao phảng phất như mưa xuân. Một giọt nước mắt lăn trong lòng.

Lại chở em, hai đứa đi ăn chân gà. Xe bon bon. Em ngồi sau ríu rít nói về thơ, về văn, về nhạc. Em ơi, rồi em sẽ là vợ, sẽ nói về cơm, về gạo, về rau. Trời nắng nhẹ, mưa cũng nhẹ luôn. Trên đường phố, hoa đào lác đác. Xuân về. Lòng mình man mác buồn và có gì đấy thấp thỏm không yên. Qua khỏi ngã tư. Em ngân nga tiếng hát. Rầm. Xe mình đâm vào chiêc xe máy đi ngược chiều, làm cô lái xe và đứa bé trên đó ngã lăn quay. Cả hai lồm cồm bò dậy. Mũ bảo hiểm văng ra. Trời ơi, “mụ! Chết tôi rồi. Thần thánh hại tôi rồi. Mình đứng ngây ra như cây gỗ mục.

GIẤC MƠ NGOẠI TÌNH


Cuộc sống gia đình là cuộc sống đầy thương yêu, tin tưởng nhưng cũng đầy đề phòng, cảnh giác. Và chị Tư hiểu rất rõ điều này.

Bề ngoài chị luôn tươi cười, nhõng nhẽo, đáng yêu, nhưng bên trong, chị âm thầm theo dõi và giám sát anh Tư một cách tinh vi và kín đáo. Chị thường xem trộm tin nhắn. Chị thường bóc lén thư từ, và chị thường xuyên ngửi quần áo của anh Tư, nhằm khám phá nhanh một mùi nước hoa là lạ. Tất cả những hành vi đề phòng ấy điều được thực hiện một cách tài tình, chưa khi nào bị lộ.

Và chị rất yên tâm khi thấy anh chưa bao giờ có biểu hiện khả nghi. Cho tới tận đêm qua. Đêm qua trời nóng, chị trằn trọc không ngủ được. Phần vì không khí oi bức, phần vì nghĩ tới ngày mai thức dậy với giá gạo, giá dầu, giá thịt heo chả hiểu sẽ tăng đến bao nhiêu. Anh Tư nằm kế bên đang ngáy nhè nhẹ bỗng cựa mình, ú ớ, gọi trong mơ:

- Đào ơi, Đào ơi!

Chị Tư giật bắn mình.Tưởng tai nghe không rõ. Nhưng đúng rồi, anh Tư vừa gọi Đào. Chỉ những đứa dại khờ mới nghĩ đấy không phải một cái tên con gái. Chị căng tai nghe tiếp nhưng anh Tư đã ngủ ngon, không hề mở miệng thêm lần nào.

Chị Tư ngồi bật dậy, tâm hồn hoảng loạn, đầu óc bừng bừng. Đào là con nào, là đứa nào mà đến mức đang đêm chồng chị phải mê tới gọi tên ra?

Chị mở mắt trừng trừng, không sao ngủ được. Nhưng biết làm sao bây giờ. Một câu nói mê không thể nào là bằng chứng. Nó không lù lù như một tin nhắn hoặc một lá thư tình. Nếu chị làm ầm lên, anh sẽ cãi bay, và cả họ hàng, cả gia đình sẽ chê cười. Nhưng rõ ràng Đào là có thực. Là ám ảnh thì người đàn ông mới gọi tên như thế. Chứ sao mê không kêu đến xoong nồi, tên chai lọ, tên bát đĩa là những thứ thân quen.

Chị Tư lồng lộn. Chị Tư bầm gan tím ruột. Chị cố gắng tươi như hoa và không để lộ ra tý gì, âm thầm thu thập thêm bằng chứng.

Đêm sau, nằm ngủ cạnh chồng, chị vô tình không chợp mắt. Đúng nửa đêm, anh Tư lại cựa mình và lại ú ớ trong mê: Hồng ơi, Hồng ơi!

Chị Tư nhỏm phắt lên. Kìa, lại Hồng. Hồng nào nữa? Trời ơi, lão phản bội mình, mà không những thế, còn phản bội hai lần, phản bội sâu sắc tới mức gọi tên trong mơ. Hồng, mày ở đâu? Mày là ai? Ra đây bà băm mày ra.

Nhưng biết nó ở đâu? Biết nó là ai? Ngoài một câu nói của người trong mộng. Không thể xử được, càng không thể tra hỏi được, vì thế nào lão cũng chối bay.

Chị Tư đi lại trong phòng như con sư tử trong rừng. Chị muốn tóm lấy kẻ thù, xé tan ra từng mảnh rồi mang các mảnh ấy treo lên. Nhưng chả thấy đứa nào, tuyệt nhiên không thấy. Anh Tư, sau khi thốt lên câu ấy, lại thở đều đều.

Điên lên mất, nhưng phải cố mà bình tĩnh. Phải chờ để tóm quả tang.

Đêm sau, chị lại thao thức, và lại nghe chồng gọi thầm thì:

- Tuyết ơi, Tuyết ơi! Đầu chị Tư muốn nổ tung. Thế là lòi ra thêm cả Tuyết. Đã ngoại tình còn ngoại tới ba cô. Không thể chịu được nữa rồi. Không thể tha thứ nữa rồi. Phải giết cả ba một lúc. Nhưng tìm chúng nó ở đâu? Chả lẽ tra khảo chồng: Đêm qua anh mê thấy đứa nào, gọi nó ra đây tôi nói chuyện!

Có họa rằng thiên hạ bảo mình điên. Nhưng chị Tư cũng đã quyết rồi. Chị chờ nốt đêm nay, sẽ lôi chồng ra khảo đả. Cái gì cũng có giới hạn thôi chứ. Chịu đựng mãi là sao?

Đêm xuống. Anh Tư vẫn vô tư ngủ. Rồi đến quá nửa đêm, anh cựa mình, anh ú ớ, anh lại thốt ra:

- Đào ơi, Hồng ơi, Tuyết ơi... Để anh yên. Anh có vợ rồi!

Sau đó anh lại ngủ say. Chị Tư kinh ngạc và bối rối vô cùng. Chị chẳng biết phải làm sao! Chị vừa khóc vừa cười.

LÊ THỊ LIÊN HOAN

Những lí do để bạn tới Hà Nội – Lê Thị Liên Hoan


… Cùng Những lý do để bạn tới Hà Nội nhưng không ở lâu và Những lý do để bạn không tới Hà Nội.

Những lí do để bạn tới Hà Nội

1. Bạn phải biết hồ Gươm khi ở Việt Nam. Cũng như bạn phải biết “Hồ Thiên nga” khi ở nước Nga.
2. Bạn phải ăn kem Tràng Tiền, sau đó tự hỏi kem đã làm nên Tràng Tiền hay Tràng Tiền đã làm nên kem.
3. Bạn phải ăn bánh tôm hồ Tây để hiểu lý do gì họ không có bánh tôm hồ Than Thở.
4. Bạn phải ngồi uống nước chè trên vỉa hè để biết đấy không phải là quán nước. Đấy là diễn đàn.
5. Bạn phải tới phố Hàng Đào, và sẽ hiểu lý do gì ở đấy họ bán đủ các thứ, trừ quả đào.
6. Bạn sẽ được ngửi mùi hoa sữa và được hoa sữa ngửi lại mình bằng cách rắc sữa lên đầu.
7. Bạn sẽ được biết thế nào là một thành phố đang ngủ. Trong khi ngủ, thỉnh thoảng nó cựa mình và nghiến răng.
8. Bạn sẽ gặp những ông lái xe ôm mặc complê và đi giày tây.
9. Nếu may mắn, bạn sẽ được gặp cụ rùa. Bạn nhìn cụ và cụ nhìn bạn. Hai bên đều thán phục lẫn nhau.
10. Bạn sẽ được tới chùa Một Cột, và hiểu vì đâu chả cần đến cái cột thứ hai.
11. Bạn sẽ gặp một nhà thơ nhưng vẽ tranh, một nhà vẽ tranh nhưng lại xây nhà, một ông xây nhà nhưng lại là đạo diễn và một ông đạo diễn nhưng lại thiết kế dự án.
12. Bạn sẽ được ăn bánh chưng nhưng rán lên, sẽ được ăn quả sấu tuyệt ngon nhưng đựng trong những cái lọ tuyệt xấu và ăn những cái bánh gai không hề có gai.



Những lý do để bạn tới Hà Nội nhưng không ở lâu

1. Ở lâu sẽ quen nhiều. Quen thì sẽ phải về nhà ăn cơm. Không ăn sẽ bị coi là khinh người.
2. Ở lâu sẽ có nhiều chiêm nghiệm và tưởng niệm. Sẽ được tìm ra và mời họp lớp từ lớp một đến đại học.
3. Ở lâu thế nào cũng nghiện nước chè. Và nghiện cả cách uống một chén nước bé tí cả giờ đồng hồ.
4. Ở lâu thế nào cũng ăn nhiều ô mai. Và phát hiện ra nhiều thứ ô mai khá giống nhau.
5. Ở lâu sẽ phát hiện ra Hà Nội ít trẻ bán báo, nhưng nhiều trẻ đánh giày.
6. Ở lâu phát hiện ra nhiều chỗ ăn ngon. Nhưng cũng hiểu, muốn ngon phải leo trèo hoặc phải đi vòng vèo.
7. Ở lâu sẽ yêu một cô gái Hà Nội. Và nhận ra cô ấy thông minh, nhưng đáo để.


Những lý do để bạn không tới Hà Nội

1. Tất cả những gì mua ở chợ̣ Đồng Xuân, bạn đều có khả năng mua ở chợ Bến Thành.
2. Khi có một kế hoạch được thông báo chỉ cần năm phút nữa là xong, bạn cứ yên tâm là ít nhất năm năm nữa.
3. Khi vào tiệm mua một món nào đấy, bạn có thể bị mắng là đừng cậy có tiền.
4. Khi có việc đi xa, bạn không sợ đường sá, mà hãy sợ ông lái xe.
5. Đi bộ trên vỉa hè phải cẩn thận, vì đó là đi trên quầy hàng của người ta.
6. Khi ăn bánh cuốn Thanh Trì, phải biết nó được làm ở nhiều nơi, trừ Thanh Trì.
7. Người mặc quần áo đẹp, cả nam lẫn nữ, chưa chắc đã là người không văng tục.
8. Bạn sẽ được gọi là “sếp”, mặc dù chả lãnh đạo ai cả, chỉ cần bước vào một quán karaoke.
9. Bạn sẽ phải bỏ giày hay dép khi vào nhà, không có gì chắc chắn bạn sẽ nhận lại đúng dép và giày của mình khi đi ra.
10. Khi bị ai đó đụng vào – nhất là thanh niên – để an toàn, bạn nên xin lỗi trước.
11. Ghế đá công viên không phải để ngồi. Nó để nằm.
12. Giấy vệ sinh là giấy chùi đũa hoặc chùi mồm.
13. Đừng nhìn đồng hồ taxi. Hãy nhìn vào túi tiền mình.
14. Đừng tưởng gặp họ hàng khi có ai đó gọi mình là “anh giai”.

Trẻ mồ côi và hoa hậu

Đã thành "thông lệ", cứ sau mỗi đợt thi hoa hậu thì những người đoạt vương miện lại được ban tổ chức thu xếp đi thăm trại trẻ mồ côi. Trẻ mồ côi, ai mà không biết, cần nhiều thứ lắm. Thức ăn cũng cần, đồ chơi cũng cần, quần áo cũng cần, văn hoá cũng cần và tình thương càng cần. Cái mà chúng không cần nhất, khéo chính là… vương miện.

Đơn giản, gần như chắc chắn chúng chưa biết hoa hậu là gì, trở thành hoa hậu khó như thế nào và cách tuyển chọn ra sao.

Do tiềm thức sâu thẳm là cô đơn và thiếu thốn, trẻ mồ côi nhận lấy tấm lòng của bất cứ ai với vẻ biết ơn như nhau. Hay nói cách khác, với trẻ em mồ côi, tình thương không có… danh hiệu.

Không có, nhưng nếu có cũng chẳng hại gì. Bởi rất nhiều cuộc thăm viếng trẻ mồ côi là nhằm hướng tới những ai… không mồ côi. Nghĩa là cho mọi người hiểu tình thương và lòng nhân ái, không biên giới, không khoảng cách, thậm chí càng khoảng cách càng quý dù là khoảng cách học thức, khoảng cách địa vị hay khoảng cách… nhan sắc.

Cho nên, những cuộc viếng thăm trẻ mồ côi đã, đang và sẽ tiếp tục diễn ra với người thường hay với vĩ nhân. Chả có gì sai, chả có gì phải phiền hay suy nghĩ quá về chuyện ấy, mọi tình ở đây đều quý.

Nhưng rõ ràng là quý hơn nếu tình ấy thật lòng. Mà cái gì thật lòng, đôi khi… không trình diễn.

Lòng nhân ái có trong mỗi con người. Một phần là do bẩm sinh, khi tất cả các sinh vật trên trái đất này đều có tình thương yêu đồng loại. Một phần do cá nhân nhận thức ra trong quá trình được giáo dục và tự giáo dục bản thân.

Mà giáo dục là một quá trình dài lâu, nếu không nói là lâu cho tới… chết. Giáo dục, không phải như cứu hỏa, cũng không phải như thi đấu thể thao, không thể thành các "đợt" kéo dài chỉ chục ngày. Trừ những lớp giáo dục chuyên sâu mà lòng nhân ái, rõ ràng không nằm trong phạm trù này.

Vậy thì có nên chăng, sau chục ngày đêm chạy trên bãi biển, đi dưới ánh đèn màu và xúng xính trong lễ phục thời trang dạ hội, mấy hoa hậu phải "cấp tốc" thăm trẻ mồ côi như mấy lần trước đây vẫn thế?

Khi người ta thành danh, người ta nên nhớ về gia đình, bạn bè, cha mẹ… đấy là lẽ tự nhiên. Chả thế mà trong lễ phát giải Oscar, ai bước lên cũng nói những lời cám ơn là chính. Đấy không phải là thủ tục, đấy là đạo lý và là lẽ tự nhiên.

Nhưng vì là tự nhiên, nên người thì cám ơn vợ trước, người thì cám ơn cha mẹ trước. Người thì cám ơn đồng nghiệp, cám ơn nhà sản xuất, cám ơn bạn bè…

Toàn thế giới lắng nghe những lời cám ơn đó và toàn thế giới không khó chịu, không so sánh xem ai đáng cám ơn nhiều hơn ai.

Thế thì tại sao chúng ta cứ phải "hướng dẫn" các cô hoa hậu việc đầu tiên là thăm trẻ mồ côi? Sao không để các cô ấy tự chọn, muốn làm gì cho lòng nhân ái của cá nhân mình thì làm?

Các cô có thể đi thăm thầy giáo. Các cô có thể đi thăm cha, các cô cũng có thể đi thăm bà bán xôi thuở bé, hay bác xe ôm ngày xưa chở cô đi học… Tóm lại, tại sao các cô không có những lòng nhân ái "riêng" mà chính trong cái riêng đó "cái chung" mới trở nên sâu sắc và đọng lại.

Chủ nghĩa hình thức là điều mà chúng ta đã hiểu về tác hại của nó. Chủ nghĩa hình thức làm giảm lòng tin, làm tốn kém thì giờ, tiền bạc, làm những người có lương tri thật sự buồn bã quay đi. Đã có hình thức trong hội họp, hình thức trong giáo dục, trong lễ nghi, trong xây trụ sở… và chả lẽ cần phải trong thi hoa hậu nữa sao?

Mà các cuộc thi hoa hậu do bản chất của nó, luôn luôn bị mọi người nghi là hình thức. Và các vị trong ban tổ chức, ban giám khảo, luôn luôn muốn chứng minh ngược lại. Họ ra sức tuyên bố sắc đẹp chỉ vẹn toàn khi là sự kết hợp lý tưởng từ trong ra ngoài và điểm ứng xử cũng không kém quan trọng khi so với điểm áo tắm.

Tôi không nghi ngờ chút xíu lòng chân thành của họ, nhưng tôi cũng biết rằng con đường thăm viếng trẻ bất hạnh, trẻ mồ côi không phải lúc nào cũng là con đường đầu tiên hoa hậu cần đi, khi cô là người có tình thương. Nó càng không phải là con đường duy nhất.

Đã thế, sau những cuộc viếng thăm này, nhiều hoa hậu "mất hút", tất nhiên chả phải họ tan vào không khí. Họ vẫn còn đó, làm đủ mọi điều "mưu sinh" như một dân thường, nghĩa là gây ra đủ các dư luận vui, buồn, thương, giận cho xã hội.

Nghĩa là sau đêm chung kết "rình rang", sau vài buổi đi thăm theo chương trình không có gì sáng tạo thì "ai về nhà nấy". Chả có "hợp đồng" gì cho hoạt động về sau.

Bao nhiêu tiền của, bao nhiêu quan tâm rồi cũng không vượt qua mức độ "ngắm nhìn". Phải chăng đó là một "hành trình văn hoá"?

Một đất nước muốn phát triển cần hai loại người: Người tài và người đẹp. Người tài cần được tôn trọng, được giao những công việc, những địa vị thích hợp với tài. Người đẹp cũng cần được tôn trọng, được giao những việc thích hợp với vẻ đẹp hồn nhiên, trong sáng.

LÊ THỊ LIÊN HOAN

Phỏng vấn một thường dân- Lê Thị Liên Hoan

Phóng viên: Thưa anh, đối với một thường dân, sợ nhất là gì? Lạm phát tăng, giá cả leo thang hay dịch tiêu chảy cấp?
Thường dân: Ồ, không. Đối với thường dân, sợ nhất khi trở thành… phó thường dân.
Phóng viên: Phó thường dân? Làm gì có chức danh đó?
Thường dân: Đúng vậy. Nhưng tôi vẫn cảm thấy nó lơ lửng trên đầu, mỗi khi tôi có việc.

Phóng viên: Việc gì?
Thường dân: Thiếu gì việc. Nhất là những việc dính tới hành chính, cơ quan.

Phóng viên: À, anh hiểu ra sao về các cơ quan?
Thường dân: Không hiểu nhiều!

Phóng viên: Anh đừng buồn. Chính các cơ quan nhiều khi còn chưa hiểu được lẫn nhau.
Thường dân: Tôi biết. Tôi có buồn đâu. Thường dân trên thực tế, không giống các nhà văn miêu tả. Họ ít có dịp để buồn. Họ còn phải tập trung thời gian để kiếm sống. Buồn, thật ra là một cảm xúc khá sang. Cái gì sang nghĩa là xa xỉ.

Phóng viên: Thôi, thôi, đừng triết lý nữa.
Thường dân: Tôi biết. Nhưng tôi đang suy nghĩ ý nhỏ này: Một xã hội không nên có nhiều phó thường dân.

Phóng viên: Đúng.
Thường dân: Và một cơ quan, một tổ chức, không nên có nhiều phó giám đốc.

Phóng viên: Cái gì?
Thường dân: Phó giám đốc! Anh hiểu ra chưa?

Phóng viên: Hiểu rồi.
Thường dân: Các cơ quan của ta hiện nay, theo thống kê cho thấy, hầu như vô địch về số lượng phó giám đốc… Ở một tỉnh, người ta đã đếm vài công sở có tới mười ông.

Phóng viên: Mười ông?
Thường dân: Phải. Còn tình trạng năm sáu ông là vô thiên lủng.

Phóng viên: Tại sao thế nhỉ?
Thường dân: Tại vì có quá nhiều ông không thể về hưu. Cũng không thể làm cán bộ thường, nhất là những ông có xuất xứ từ những cơ quan sáp nhập.

Phóng viên: Rắc rối thật.
Thường dân: Đúng là như thế! Nhưng giải quyết rắc rối mới chính là lý do để bộ máy sinh ra. Và họ đã tìm được cách tuyệt hay: Họ tạo ra nhiều ghế phó.

Phóng viên: Chán thật.
Thường dân: Vâng. Rất chán. Kinh nghiệm cho thấy, nơi nào càng nhiều phó, nơi ấy càng lề mề. Lắm ông phó sinh ra chỉ để mỗi việc chờ ông trưởng về hưu hay ngược lại.

Phóng viên: Tôi biết.
Thường dân: Anh còn chưa hiểu tường tận. Đã phó thì cũng có phòng riêng, có thư ký và nhiều khi có cả xe hơi… Tóm lại là phó kèm thêm ban bệ, kèm theo một khoản ngân sách chả phó tẹo nào.

Phóng viên: Bực mình quá.
Thường dân: Bực mình nhất là tuy tôi bình dân, tôi cũng biết rằng rất nhiều nước trên thế giới có rất nhiều cơ quan không có phó. Thậm chí họ không hiểu được từ này. Không hiểu từ thời xa xưa.

Phóng viên: Ví dụ?
Thường dân: Hoàng đế Pháp Napoléon Bonaparte nổi tiếng là một vị chỉ huy chiến trận đại tài. Ông đã nói: "Trong một trận đánh, hai viên tướng tài sẽ nguy hơn một viên tướng dở, nếu họ cùng chỉ huy".

Phóng viên: Chắc do đấy, chức Hoàng đế chưa khi nào có phó.
Thường dân: Ngài chỉ có kẻ giúp việc mà thôi. Trở lại chuyện bên ta, việc nhiều phó, tôi cảm thấy đang trở thành căn bệnh.

Phóng viên: Đúng.
Thường dân: Hình như chỉ ở ta, nhiều vị giám đốc đi vắng cả tháng cũng chả làm sao. Nhiều vị cứ nghĩ thế là hay. Tự đắc rằng không có cá nhân thì bộ máy vẫn điều hành. Tại sao chả ai nghĩ ngược lại là như thế, cá nhân tồn tại để làm gì?

Phóng viên: À, cá nhân tồn tại để cá nhân khác bao quanh.
Thường dân: Thôi đừng đùa, chuyện này nghiêm túc lắm. Hãy nhìn ra ngoài xã hội, có quán tư nhân nào tồn tại phó chủ quán không? Những vũ trường, những khách sạn tư nhân cũng chả khi nào thấy phó. Cho nên có chuyện gì, ta cũng… tóm được rất nhanh, không hề băn khoăn gì về cơ chế cả.

Phóng viên: Đấy là một thói quen chịu trách nhiệm đích danh.
Thường dân: Đích danh, đấy rõ ràng là điều chúng ta cần đạt tới.

Phóng viên: Chả đơn giản như anh nghĩ đâu, anh thường dân ạ. Một số cơ quan của ta, như anh đã hiểu, tồn tại không chỉ để giải quyết những vấn đề trong xã hội. Nó còn phải giải quyết những quyền lợi của nhau. Mà chuyện ấy thì chả bao giờ đơn giản.
Thường dân: Phải. Nó sẽ chẳng đơn giản nếu như các nhà quản lý chỉ nghĩ tới cấp phó của mình chứ không nghĩ tới các phó thường dân. Đấy là điều cơ bản nhất.

Phóng viên: Chính xác.
Thường dân: Tôi thấy nhà nước ban hành rất nhiều văn bản, mà hình như chưa văn bản nào quy định cho phép số lượng phó bao nhiêu. Tôi luôn hy vọng một… phó công văn như thế!

Phỏng vấn một cánh diều - Lê Thị Liên Hoan

Phóng viên: Thưa anh, với tư cách là một cánh diều, anh tự hào vì điều gì?

Diều: Vì tôi được bay cao. Mà sở dĩ lên cao là do tôi được làm bằng giấy mỏng, chế tạo ra từ cây cỏ thiên nhiên, lớn lên dưới ánh nắng rực rỡ. Tôi không ham kim loại quý.

Phóng viên: Chẳng hạn… vàng?

Diều: Vâng. Tuy vàng đắt tiền, nhưng khi làm diều thì vàng không bay được.

Phóng viên: Chắc chắn không?

Diều: Chắc chắn. Do đó dù trẻ chăn trâu hay ông tỷ phú muốn thả diều đều phải dán giấy như nhau.

Phóng viên: Vậy, anh bình luận gì về giải "Cánh diều vàng" của Hội Điện ảnh Việt Nam?

Diều: Cái giải mà có ông tổ chức cứ khăng khăng gọi là giải Oscar đó à?

Phóng viên: Phải.

Diều: Tôi không muốn nói đâu.

Phóng viên: Anh phải nói. Anh không thể cứ suốt đời chỉ vút lên tiếng sáo vi vu.

Diều: Thôi được, nhưng dám nói thì có dám nghe không đã chứ?

Phóng viên: Dám.

Diều: Hứa đi.

Phóng viên: Tôi chưa hứa, khi chưa nghe được câu kết luận cuối cùng.

Diều: Còn câu đầu tiên của tôi như sau: Việc sao chép hình thức của giải Oscar, dưới bất kì hình thức nào (mà ở đây là hình thức vô cùng sơ sài), cũng hoàn toàn không nên chấp nhận, không phải cách mà một nền văn hóa tự trọng nên làm.

Phóng viên: Đúng.

Diều: Nếu đã công nhận Việt Nam có cách làm phim riêng, có khán giả riêng, có những vấn đề "đậm đà bản sắc" thì cũng phải tìm ra cách trao giải đặc trưng mang "bản sắc đậm đà". Chứ đừng bê nguyên xi công thức của người ta như thế, lại còn lấy làm hãnh diện và cứ nói bô bô.

Phóng viên: Nhưng anh ơi, Oscar là giá trị?

Diều: Song không tuyệt đối! Và có nước nào trên thế giới bắt chước nó đâu. Chả lẽ hàng ngàn cái đầu nghệ sĩ không tìm ra một phương thức khác à?

Phóng viên: Ừ nhỉ. Nhưng thôi anh ạ, trong xu hướng toàn cầu, ta cũng không nên khắt khe quá.

Diều: Nếu không khắt khe, tôi xin vạch ra những điều vô cùng khác biệt. Đầu tiên là thời gian. Oscar từ mấy chục năm nay, bao giờ cũng trao vào một ngày duy nhất. Trong khi "Cánh diều vàng" tuỳ tiện thay đổi lịch trình theo xu hướng… câu giờ.

Phóng viên: Tại vì người ta bảo không thuê được địa điểm.

Diều: Một Hội Điện ảnh cả năm không lo xong địa điểm thì cũng chả nên có địa điểm làm gì.

Phóng viên: Rồi người ta bảo phụ thuộc vào lịch phát tivi.

Diều: Có nghĩa là thực chất giải ấy chả được tivi coi trọng bằng một trò chơi nào đó.

Phóng viên: Ờ đúng.

Diều: Thứ hai, toàn bộ phim của Oscar là phim đã chiếu. Nghĩa là công chúng có dịp so sánh quan điểm của mình với quan điểm của các nghệ sĩ hàn lâm. Đằng này, phần lớn phim trong "Cánh diều vàng" là phim chưa ai thấy mặt, và sẽ có khả năng suốt đời chả thấy bao giờ.

Phóng viên: Anh ơi, đây là giải mang phong cách chuyên môn.

Diều: Nếu toàn chuyên môn hãy đóng cửa trao cho nhau trong nhà, sao cứ khăng khăng bắt người ta chứng kiến?

Phóng viên: Ôi!

Diều: Thứ ba, giải Oscar do hàng ngàn người bình chọn. Còn "Cánh diều vàng" do năm bảy ông, mà vài ông trong đó cứ đến phiên lại ngồi đấy vì chức danh nó thế. Chứ chả do thành tích hay do uy tín vẻ vang gì!

Phóng viên: Hừm.

Diều: Thứ tư, giải Oscar bao nhiêu năm cơ cấu không bao giờ thay đổi. Còn "Cánh diều vàng" mỗi năm một kiểu, không có một tiêu chí thống nhất và hình như đều do mình ông "Tổng" nghĩ ra.

Phóng viên: Chẳng hạn kiểu gì?

Diều: Năm nay sẽ có phim hay nhất, rồi phim có vé bán nhiều nhất. Sau đó lại là phim… đông khách nhất.

Phóng viên: Quái, tại sao đông khách nhất không phải là nhiều vé nhất?

Diều: Tại vì người ta sợ những vị vé mời. Mỗi chư vị này có giá trị bằng cả ngàn người xem bình thường. Đấy là tôi đoán ra như thế chứ thực không đầu óc nào hiểu nổi.

Phóng viên: Thế thì tôi cũng chịu.

Diều: Còn điều sau chót nữa, giải Oscar bí mật đến tận phút cuối cùng, trong lịch sử của nó chưa một lần ai đoán trước được. Còn "Cánh diều vàng" lắm lúc chưa thi đã biết, tội nghiệp cho nghệ sĩ đến dự phải diễn xuất một vẻ hồi hộp giả tạo đến đáng thương thay.

Phóng viên: Khổ quá!

Diều: Cái giải ấy hình như không cần cảm xúc nơi thiên hạ. Mà chỉ cần xong việc mà thôi. Tôi nghĩ rằng đằng sau những lời hoa mỹ là một thói quen làm việc cẩu thả, một sự coi thường công chúng và một sự hiểu biết kém về nghệ thuật và văn hóa Việt Nam.

Phóng viên: Ái chà, Diều ơi, bao nhiêu năm nay anh không nói, bây giờ lại nói căng ghê.

Diều: Diều bay cao được là diều luôn luôn làm căng dây như một sợi dây đàn. Không có cái kiểu lập lờ, vi vu tẻ nhạt.

Phóng viên: Nhưng Diều ạ, anh đừng quên mình bay cao nhờ gió.

Diều: Và mỗi "Cánh diều vàng" sang trọng nhờ phim. Một năm có sáu, bảy bộ phim, phần lớn đều không ra rạp mà cứ thổi phồng lên giải này giải nọ, không nghiêm khắc ngồi xuống tự tìm cách phê bình thì đáng thương quá đi thôi

PHỎNG VẤN ÔNG GIÀ NOEL - Lê Thị Liên Hoan

PV: Thưa ông, trong cuộc đời phát quà của mình, có bao nhiêu kỷ niệm mà ông nhớ nhất?

Già Noel: Nhiều lắm. Và chẳng phải tất cả các kỷ niệm đều vui.

PV: Vâng. Xin ông kể cho bạn đọc nghe.

Già Noel: Có một đêm Giáng sinh, tôi mang đồ chơi đến nhà một cô bé xinh xắn. Tôi vừa chui vào ống khói thì giật mình lùi lại vì có một ông già Noel khác chui ra. Tôi buồn quá

PV: Buồn cho ai?

Già Noel: Bây giờ nghĩ lại thấy buồn cho mình. Tôi cũng tốt, ông già Noel kia cũng tốt. Vậy tại sao ngay cả lòng tốt cũng thích độc quyền?

PV: Ừ nhỉ!

Già Noel: Từ đấy trở đi tôi mới hiểu rằng sự ích kỷ có thể bắt nguồn từ những mục đích rất chân chính.

PV: Vâng thưa ông. Xin ông kể kỷ niệm thứ hai

Già Noel: Lần thứ hai cũng trong một đêm Giáng sinh, tôi tới nhà một em bé thì sờ túi chẳng còn món đồ chơi nào, mà đứa bé thì chờ đợi cả năm.

PV: Gay nhỉ?

Già Noel: Gay vô cùng. Tôi bèn thò tay lên mũ, nắm một cục tuyết trắng và trao cho em bé. Nó vô cùng hạnh phúc.

PV: Tại sao thế?

Già Noel: Tại nó ở Phi châu. Nó chưa nhìn thấy tuyết bao giờ.

PV: Tuyệt!

Già Noel: Phải. Tuyệt! Có nhiều thứ đơn giản với người này, sẽ là hạnh phúc vô bờ với người khác.

PV: Tiếp theo...

Già Noel: Tiếp theo có lần tôi gặp một đám trẻ con nghèo. Tôi đọc cho chúng nghe một cuốn sách viết rất hay của một nhà văn lớn, miêu tả một căn nhà tuyệt diệu làm bằng mứt, tất cả từ tường đến cửa sổ và bậc tam cấp đều ngọt như đường.

PV: Hay thiệt!

Già Noel: Vậy mà khi tôi đọc xong, tất cả bọn trẻ đều chả cảm xúc gì. Tôi hỏi: Các cháu ơi, các cháu thấy truyện thế nào? Cả bọn đồng thanh: Chúng cháu không hiểu. Tôi kinh ngạc: Tại sao không hiểu?

PV: Ừ nhỉ. Tại sao không hiểu?

Già Noel: Bọn trẻ đáp: Căn nhà ngọt như đường, nhưng chúng cháu chưa gặp đường bao giờ, thành ra chả hiểu ngọt là cái gì.

PV: Trời ơi!

Già Noel: Vâng, trời ơi. Từ đấy trở đi, tôi mới biết có nhiều cảm giác không thể dùng chữ nghĩa mà miêu tả được. Phải cho con người được cảm nhận trực tiếp, trước khi….

PV: Ôi ông già Noel. Hóa ra cuộc đời ông cũng không hề đơn giản...

Già Noel: Nhưng cũng không hề phức tạp. Bằng chứng là câu chuyện cuối cùng này: có lần tôi tới một ngôi nhà, tôi cũng chẳng còn gì: Không đồ chơi, không ngựa xe, không truyện kể và tất nhiên không tiền bạc. (Nhân tiện nói thêm già Noel chẳng được phép trao tiền bạc bao giờ).

PV: Rồi sao?

Già Noel: Rồi tôi gặp em bé và nói: Cháu ơi, cháu ơi, cháu không có quà, nhưng cháu có ông đây.

PV: Cảm động quá.

Già Noel: Tôi cũng nghĩ là cảm động. Nhưng đứa bé quay đi và khóc: Ông ơi, ông rất tốt, nhưng ông không phải đồ chơi, cháu chỉ cần đồ chơi thôi.

PV: Nó… Nó… đúng!

Già Noel: Phải. Nó lại đúng. Trẻ con hóa ra đúng hơn chúng ta tưởng rất nhiều.

PV: Kỷ niệm ấy khiến ông nghĩ gì?

Già Noel: Khiến tôi bỏ mọi ảo tưởng về mình...

PV: Ảo tưởng?

Già Noel: Phải, hàng trăm năm qua, các ông già Noel được hàng triệu trẻ con mong chờ. Họ được dựng tượng, được lên báo, lên tivi và lên phim, lên truyện…

PV: Rồi sao?

Già Noel: Rồi đến một lúc nào đó, họ tưởng họ là quan trọng, là cần thiết mà quên béng mất rằng cái cần nhất cho trẻ con là cái túi đồ họ vác trên lưng.

PV: Tôi không đồng ý với ông về suy nghĩ này.

Già Noel: Vì nhà báo không phải trẻ con. Trẻ con trong sáng và hồn nhiên. Chúng không sống bằng suy tưởng, trước mắt chúng cần nhận được những gì chúng mơ ước, rồi các thứ khác sẽ tới sau.

PV: Ý ông là?

Già Noel: Ý tôi là có một số già Noel phát quà mãi rồi cứ tưởng chỉ sự có mặt của mình cũng khiến trẻ em vui. Họ chẳng hiểu vui như thế đâu trọn vẹn.

PV: Chà! Ông già Noel, không ngờ ông cũng phức tạp quá!

Già Noel: Thấy rõ vị trí của mình mà coi là phức tạp ư?

PV: Thôi không nói chuyện ấy nữa. Già Noel này, ông giải thích tại sao lễ Giáng sinh có nguồn gốc từ châu Âu hiện nay càng ngày càng lan sang châu Á?

Già Noel: Giáng sinh, như mọi thứ khác hôm nay đều đang trong xu thế hội nhập toàn cầu. Cái gì mang lại hạnh phúc cho con người đều sẽ trở thành không biên giới.

PV: Tôi hiểu như thế nhưng vẫn muốn một cái gì riêng.

Già Noel: Tôi cũng vậy.

PV: Ngoài xu hướng toàn cầu ra, đêm Giáng Sinh còn phát triển theo kiểu nào?

Già Noel: Theo con đường chuyên nghiệp hoá. Bây giờ, cứ sát tới gần cái đêm mong đợi đó là hàng ngàn thanh niên học sinh đi đăng ký làm ông già Noel để kiếm thêm, coi như đấy là một nghề lao động. Ông già Noel đã được xã hội hoá rất cao.

PV: May mà chưa cơ khí hoá.

Già Noel: Tất cả cái gì "hoá" đều tốt nếu như lượng trẻ em hạnh phúc tăng lên. Đừng sợ bất cứ sự thay đổi nào.

PV: Ông nói đúng. Thế trong cuộc đời mình, đã bao giờ ông phát quà sai chưa?

Già Noel: Có lần tôi có con búp bê bị gãy làm đôi. Tôi tiếc quá, đem cho hai đứa bé. Một đứa bảo đấy là con cua. Một đứa nói đấy là con bọ ngựa. Không ai nhận ra đó là con người!

Cuộc trò chuyện giữa luật sư và đạo diễn - Lê Thị Liên Hoan

Luật sư: Tôi vừa đi xem vở kịch ông dàn dựng.
Đạo diễn: Hân hạnh.

Luật sư: Thẳng thắn với ông, tôi chả thấy nó hay gì cả.
Đạo diễn: Ồ, đấy chỉ là ý kiến cá nhân.

Luật sư: Không. Những người quanh tôi cũng thế, hết màn một là họ ào ạt bỏ về. Các hàng ghế vắng teo.

Đạo diễn: Tôi khẳng định là kịch tôi hay, tiếc rằng các ông không hiểu.

Luật sư: Ý ông là sao?

Đạo diễn: Ý tôi, nói thẳng thắn nhé, là ông và các khán giả quanh ông đều thiếu trình độ. Hay nói nhẹ nhàng hơn, trình độ còn thấp. Vở kịch đó tôi không dàn dựng theo một phong cách thông thường, mà theo một lối rất cao, rất khác lạ mà các ông chưa học, nên chưa nắm bắt được.

Luật sư: Tóm lại, thưa đạo diễn, việc không tiếp thu nổi thông điệp của ông là do tôi?

Đạo diễn: Đúng thế. Tôi là một nghệ sĩ. Tôi sáng tác theo những gì tôi cảm xúc. Tôi chả phải chạy theo ông hay bất cứ ai đi nữa, luật sư đáng kính ạ!

Luật sư: Cảm ơn. Nhờ ông, thưa đạo diễn, tôi đã hiểu rằng mình còn chưa hiểu hết sự mênh mang của kịch, các phong cách, các trường phái của nó trên thế giới.

Đạo diễn: Ông đừng buồn. Người như ông chả ít!

Luật sư: Tôi có buồn đâu. Tôi hiểu rằng là có tri thức đến đâu thì cũng chả ai hiểu hết sự đời. Đừng nói kịch, cả âm nhạc, cả hội họa, cả văn học cũng có nhiều trường phái tôi chả hiểu.

Đạo diễn: Tất nhiên!

Luật sư: Nhưng có một thứ chắc chắn, thưa đạo diễn, tôi hiểu luật.

Đạo diễn: Tôi tin.

Luật sư: Về luật thì thế này, thưa đạo diễn: Ngài dựng kịch bằng tiền ai?

Đạo diễn: Tiền kinh phí. Tiền Nhà nước cấp.

Luật sư: Kinh phí của nhà hát ngài là do ngân sách, nghĩa là tiền đóng thuế của dân, trong đó có tôi góp phần.

Đạo diễn: Vâng, nếu như ông không trốn thuế.

Luật sư: Tôi không trốn. Đây này, tôi có biên lai.

Đạo diễn: Thôi, tin rồi mà.

Luật sư: Tin nhưng xin ông cứ nhìn cho kỹ. Vì tôi làm luật. Luật nhiều khi cần bằng chứng.

Đạo diễn: Vâng!

Luật sư: Tóm lại, ông dựng kịch bằng tiền đóng góp của tôi và những người như tôi. Vậy mà khi xem tác phẩm đó chúng tôi không hiểu. Theo nguyên tắc về trao đổi hàng hóa, tôi có thể kiện ông ra tòa.

Đạo diễn: Ra tòa?

Luật sư: Đúng. Xã hội được xây dựng trên cái gì? Thưa ông? Trên nguyên tắc, tôi bỏ công sức ra, tôi phải được nhận lại cái gì tương ứng. Vậy tôi, và những người như tôi có quyền đòi hỏi sự tương ứng theo tư duy, cảm xúc và thẩm mỹ của mình. Ông không thể trốn tránh điều đó. Không thể đổ lỗi là khán giả chúng tôi dốt nọ dốt kia.

Đạo diễn: Á à, nói nghe ra có vẻ đúng, luật sư ạ. Nhưng tôi không bán tôm, bán cá. Tôi bán nghệ thuật. Nghệ thuật có đặc điểm riêng. Có tính đặc thù.

Luật sư: Tôi tin thế. Tôi không hề định xâm phạm nó. Xin ngài cứ giữ lấy cái đặc thù quý giá của ngài. Và tôi không có quyền, cũng như chả ai có quyền cấm ngài say sưa với các đặc thù đó khi ngài làm nghệ thuật bằng tiền túi của mình.

Đạo diễn: Tiền túi là sao?

Luật sư: Là tiền rút từ túi ngài ra. Là tiền đáng lẽ ngài dùng để mua xe, mua nhà hoặc đi ăn đi uống thì ngài cứ mang dựng kịch và đưa vào sân khấu đủ các thứ trường phái cao siêu ngài khoái. Chứ khi ngài làm sân khấu bằng tiền nhân dân, xin ngài làm những thứ mà nhân dân khoái. Thế mới đúng luật, thưa ngài.

Đạo diễn: Xin lỗi, tôi không phải là thứ nghệ sĩ chạy theo đuôi công chúng.

Luật sư: Tôi biết ngài cao quý. Nhưng cao quý bằng tiền kẻ khác, là thứ cao quý giả mạo đấy, thưa ngài. Chả có quốc gia nào, chả có nền kinh tế nào chịu nổi được lâu niềm cao quý đó.

Đạo diễn: Ơ kìa, thiên hạ vẫn chịu đấy!

Luật sư: Thiên hạ chịu vì nhiều lý do. Hoặc họ không hiểu luật như tôi. Họ cứ tưởng sự cam chịu việc người ta phung phí tiền thuế là việc đương nhiên. Hoặc họ nghĩ ngài và các vị đạo diễn như ngài có một điều chi thần thánh. Ngài đã thành công trong việc gieo rắc niềm tự ti cho họ, khiến họ nhìn ngài như trong chuyện cổ tích của Andersen... Nhưng tôi không thế. Đã đến lúc tôi phải nói ra. Tôi học luật là để nói ra, thưa ngài.

Đạo diễn: Khoan đã. Anh muốn có một nền văn hóa dung tục à?

Luật sư: Tôi xin nhắc để ngài nhớ, thưa đạo diễn, việc của ngài là làm ra tác phẩm cho những người đóng thuế hiểu, nhưng nó không dung tục. Cũng như việc của tôi là cãi cho bị cáo, nhưng không hạ thấp quan tòa. Đó mới là nghĩa vụ của chúng ta. Tóm lại, không ai cho phép ngài nhân danh bất cứ cái gì, dù cao quý đến đâu, để phung phí tiền bạc của dân. Ngài chả có quyền vừa lấy tiền tôi lại vừa bảo tôi là dốt. Như thế là một hành động bất lương.

Đạo diễn: Tôi không bất lương.

Luật sư: Ngài tưởng thế thôi. Bất lương thật ra có nhiều dạng. Dạng chợ búa là dạng thông thường.

Đạo diễn: Luật sư, ông không được xúc phạm nghệ sĩ.

Luật sư: Tôi rất tiếc. Nếu phải chọn giữa nghệ sĩ và người xem, tôi đành chọn người xem, nếu như quyền lợi của họ bị xâm hại, dù sự xâm hại nấp sau bất kỳ danh từ hoa mỹ nào

Vé về tuổi thơ - Lê Thị Liên Hoan

Sau khi đọc xong cuốn tiểu thuyết nổi tiếng của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, vừa buông sách xuống, tôi đã nghi ngờ: “Không, ông Ánh này bề ngoài hiền lành lắm, người nhỏ nhắn, mắt bồ câu, da trắng hồng, giọng nói dịu dàng. Chả lý do gì lại nghĩ được một ý hay đến thế”.

Tôi bèn gọi điện thoại cho Ánh:

- Alô, anh Ánh đấy à? Tèo đây. “Tèo đau khổ” chứ còn Tèo nào nữa, nhớ không? Đã có lần tớ ngồi trong một nhà hàng, nhìn thấy cậu ở xa xa.

Nhà văn có vẻ nghi ngờ, nhưng trả lời rất dễ thương, chắc là đã quen với kiểu hâm mộ này:

- À, à, nhớ rồi. Dạo này lu bu quá. Có gì không hả bạn Tèo?

Tôi giả lả:

- Mới đọc sách của ông xong. “Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ”, hay thiệt. Này, chỗ bạn bè, hỏi thực nhé, ý ấy anh lấy ở đâu ra?

Nhà văn hỏi lại:

- Ý là gì?

Tôi xởi lởi:

- Là cái “iđê” ấy, cái tứ ấy?

Nhà văn nói ngay:

- Có gì đâu. Chả là vừa qua đi Hà Nội bằng tàu hỏa, tớ ra ga Hòa Hưng thấy có một quầy đường sắt bán vé đi tuổi thơ cậu ạ.

Tôi sửng sốt:

- Thiệt không?

Giọng Ánh sang sảng:

- Tớ là Bồ Câu. Bồ Câu chả khi nào nói dối.

Tôi mừng quá, chào anh, hẹn anh một cách cầu cạnh là lúc nào rảnh qua chơi. Rồi tôi bỏ máy, phóng ra ga. Vừa đi tôi vừa nghĩ “Nhà văn có gì ghê gớm đâu, chẳng qua chỉ phản ánh hiện thực thôi mà”.

Ga Hòa Hưng đây rồi. Sạch đẹp, khang trang. Tôi nhớ lại câu ca dao nổi tiếng ngày xưa “Góp phần ích nước lợi nhà, tham gia tiết kiệm con gà Hòa Hưng”.

Tất cả các quầy vé đều ngăn nắp, trật tự. Nào vé đi Đà Nẵng, nào đi Huế, nào đi Vinh, đi Nha Trang.

Riêng có một quầy ở góc xa ồn ào, hỗn độn. Tôi lao tới. Đúng rồi, trên bảng có ghi dòng chữ to đùng “Bán vé đi tuổi thơ”.

Chen lấn kinh khủng. Xô đẩy ầm ầm, mồ hôi mồ kê nhễ nhại, cả ngàn hành khách không ai chịu ai. Mấy anh cảnh sát giữ trật tự mặt mũi bơ phờ.

Tôi có một tuổi thơ khá êm đềm, nhưng chả gì xuất sắc. Song lớn lên, nghĩ lại thấy hồi ấy mình có quá nhiều cái lợi. Chẳng hạn thay vì đi chăn trâu cắt cỏ, dùng thời gian đó cho việc học vi tính với Anh văn thì bây giờ đã đỡ hơn nhiều. Do đó, tôi quyết trở lại tuổi thơ, nếu không lâu dài thì ít ra cũng vài năm để học lại.

Tôi hỏi bà con:

- Bao nhiêu một vé?

Một hành khách trả lời:

- Đồng hạng mười triệu đồng. Có kèm theo hai suất ăn trưa và một chai nước suối.

Tôi giật mình. Đắt quá là đắt. Với một gã nghèo như tôi, mười triệu đồng có thể lên tới thiên đường chứ đừng nói tuổi thơ tuổi thiếc.

Tôi cố vớt vát:

- Không ăn có được không?

Ông khách lườm:

- Đâu được. Buộc phải ăn. Quy định rồi.

Tôi thầm nghĩ “giá thời thơ ấu, mình lúc nào cũng buộc phải ăn thì tốt biết bao nhiêu”. Tôi không đủ tiền, nhưng quay về thì ngượng quá vì ra đi đã chào bạn bè rồi. Chúng nó còn mở một bữa tiệc chiêu đãi và dặn khi về đến nơi hãy mua cho chúng một con diều. Quay về kỳ quá.

Tôi bèn bán ngay chiếc xe máy, cầm tiền lao vào hàng người. Mới bỏ đi nửa tiếng mà đã đông thêm dày đặc.

Tôi kêu to:

- Ưu tiên cho tôi đi. Tôi là bạn nhà văn Nguyễn Nhật Ánh.

Thiên hạ bảo:

- Ông Ánh không mua được vé, nên về nhà viết sách rồi. Ở chỗ này ai cũng như ai, chẳng có ông nọ ông kia đâu nhé. Mọi người đều bình đẳng trước tuổi thơ, hiểu chưa?

Tôi hiểu rồi. Đúng là tuổi thơ, hồi mẫu giáo, có ai biết ai sẽ lớn lên như thế nào đâu. Chẳng có giàu nghèo, chẳng có chức vụ gì cả.

Tôi đành cắn răng xếp hàng nghĩ bụng thay vì về tuổi thơ vài tháng, mình sẽ ở lại vài năm mới bõ công. Nhưng rồi lại hơi ái ngại, chả hiểu lúc trở lên mọi thứ có còn nguyên không? Tuổi thơ đã khó khăn, tuổi trưởng thành còn vất vả nữa thì chết.

Cuối cùng tôi cũng mua được tấm vé quý giá sau ba ngày xếp hàng không ăn không ngủ. Nắm chặt vé trong tay, tôi còn nghe tiếng loa văng vẳng, nhắc hành khách cẩn thận bọn trộm cắp. Trong trường hợp này, chúng không cắp tiền, mà cắp cả tuổi ấu thơ.

Vừa ló đầu ra cửa thì mấy thanh niên lao tới:

- Có bán vé lại không? Ba chục triệu?

Tôi giật mình:

- Các chú mua làm gì?

Họ thì thầm:

- Tỉnh tổ chức đội tuyển bóng đá thiếu niên, mà chúng tớ đều quá tuổi. Mua được vé này, sẽ trở nên thi đấu hợp lệ.

Tôi khó nghĩ quá. Ba mươi triệu quá to. Suốt cả tuổi thơ tôi chưa làm ra một phần mười như thế. Nhưng không bán, vì đã quyết rồi.

Mới đi thêm vài bước chân, đã có mấy ông đứng tuổi lao tới:

- Bán lại vé đi!

Tôi sửng sốt:

- Bao nhiêu?

Họ tranh nhau:

- Một tỉ đồng!

Tôi choáng váng:

- Một tỉ đồng. Sao trả cao thế?

Các ông thì thầm:

- Bọn này sắp phải về hưu. Nếu có tấm vé sẽ thêm nhiều năm nữa. Gỡ lại nhanh thôi.

Không còn kháng cự nổi nữa, tôi bán vội cái vé của mình. Tôi nghi Nguyễn Nhật Ánh cũng làm như tôi!